Bediüzzaman Said Nursi Kürt mü? 

Said Nursi Kürt mü? Said-i Kürdi ne anlama gelir? İslam alimi Said Nursi; Kürt kimliği, Seyyidliği, ümmet birliği ve iman hizmetine verdiği önemle tanınıyor.

Bediüzzaman Said Nursi'nin etnik kökeni, tarihi belgeler, yaşadığı coğrafya ve bizzat kullandığı isimler ışığından değerlendirildiğinde Kürt olduğu malumatı doğrudur. Nitekim gençlik yıllarında kullandığı "Said-i Kürdî" unvanı da bu durumu açıkça ifade etmektedir. 

Said-i Kürdî Ne Anlama Geliyor?

Bu tabir, İslamî gelenekte sıklıkla görülen ve kişinin doğduğu yer ya da aidiyetini belirten nisbelerden biridir. Nasıl ki “İmam Gazâlî” Horasan’ın Gazâl kasabasından, “Mevlânâ Celaleddin-i Rûmî” Anadolu’dan (Rûm diyarı), “Üftâde Bursa’dan, “Tokadî” Tokat’tan nispet almışsa; “Kürdî” ifadesi de Said Nursî’nin Osmanlı İmparatorluğu döneminde Kürdistan olarak anılan coğrafyada doğduğunu ve Kürt kimliğini yansıttığını gösterir. Said Nursî de bu geleneği sürdürmüş, Kürt kimliğinden rahatsızlık duymamış, aksine onu bir tanımlama olarak kullanmıştır. 

Bediüzzaman Said Nursi'nin Doğduğu Köy

Bediüzzaman’ın doğduğu yer olan Nurs köyü (Bitlis vilayeti), tarihî olarak Kürt nüfusunun yoğun olduğu bir bölgedir. Kendisi bu coğrafyanın dili olan Kürtçeyi ana dili olarak konuşmuş, ailesi ve çevresiyle bu dilde iletişim kurmuştur. Kaç kuşaktır bu bölgede yaşayan, dili ve kültürü Kürt olan bir ailenin çocuğu olarak, etnik bakımdan Kürt kabul edilmesi tabii bir durumdur. Bu durum, onun ümmetçi ve evrensel düşüncesiyle hiçbir şekilde çelişmemektedir.        

Bediüzzaman Seyyid midir?

Evlad-ı Resul Ne Demektir? Kimlere Evlad-ı Resul denir? 

Evlad-ı Resul,  Hz. Peygamber’in (s.a.v.) soyundan gelen kimseler için kullanılan bir ifadedir.  

Said Nursî, seyyid ve şerif olduğunu beyan etmiştir. Bu durum, Kürt olmasıyla bir tezat teşkil etmez. Zira doğu vilayetlerinde yüzlerce yıldır yaşayan, Kürtçe konuşan, Kürt kültürüyle yoğrulmuş Geylânîler, Arvâsîler gibi birçok seyyid aile yaşamaktadır. Bunlar hem Ehl-i Beyt’in temsilcileri hem de Kürt topluluklarının manevi önderleridir. Türk bayrağının altında Turkiye Cumhuriyetinin bir ferdi olarak da bir o kadar Türktürler. Evlad-ı Resûl olmak; ırk, coğrafya ya da dil farkı gözetmeksizin, milliyet kavramının çok üstünde kendine has kutsal bir soydur. Tüm ümmete hizmet etmeyi esas alan, bütün ümmeti kapsayıcı İslam’ın evrenselliğini temsil eden bir aidiyettir. 

Bediüzzaman’ın Milliyet Anlayışı: Irkçılığa Karşı Ümmetçi Bir Yaklaşım 

Haliyle Bediüzzaman’ın Evlad-ı Resûl olması Kürtlüğüne mani olmadığı gibi Kürt olması da Seyyid yada Şerif olmasina mani değildir. Hatta her ikisi olması Türk alim ve müceddid olarak anılmasına da engel değildir. Bediüzzaman'ın "Kürdî" sıfatını taşımasından rahatsız olmaması, onun kökenini inkâr etmediğini; aksine, bunu İslam davasına hizmette bir zemin olarak değerlendirdiğini gösterir. Ancak daha sonraki yıllarda "Kürt" kimliğinin bazı çevrelerce ayrılıkçı, bölücü niyetlerle istismar edilmek istenmesi, Said Nursî’nin bu tür kimlik vurgularından uzak durmasına sebep olmuştur. Onun “Milliyetimizin rûhu İslâmiyettir; hakiki ve nisbî ve izâfîden mürekkeptir. Başka millete benzemiyor.” (Münazarat) şeklindeki sözleri, ümmetçi yaklaşımını ve ırkçılığa karşı duruşunu açıkça ortaya koymaktadır.

Bu bağlamda, Bediüzzaman’ın hem Kürt olması hem seyyid ve şerif sıfatını taşıması, hem de Türk milletine ve Osmanlı-Türk devlet yapısına gönülden bağlı olması bir çelişki değil, bilakis İslam ümmetinin birlik içinde çeşitliliğini yansıtan bir gerçekliktir. Türk bayrağı altında yaşayan Kürtler de bu milletin asli unsurlarındandır. Kürt olmak, Türk olmak ya da Arap olmak; İslam’ın belirlediği değer ölçüsünde bir üstünlük veya eksiklik sebebi değildir. Asıl üstünlük, “takvâ” iledir.

ÜÇÜNCÜ MESELE

Fikr-i milliyet şu asırda çok ileri gitmiş. Hususan dessas Avrupa zalimleri, bunu İslâmlar içinde menfi bir surette uyandırıyorlar, tâ ki parçalayıp onları yutsunlar.

Hem fikr-i milliyette bir zevk-i nefsanî var, gafletkârâne bir lezzet var, şeâmetli bir kuvvet var. Onun için, şu zamanda hayat-ı içtimaiye ile meşgul olanlara “Fikr-i milliyeti bırakınız” denilmez. Fakat fikr-i milliyet iki kısımdır:

Bir kısmı menfidir, şeâmetlidir, zararlıdır. Başkasını yutmakla beslenir, diğerlerine adâvetle devam eder, müteyakkız davranır. Şu ise, muhasamet ve keşmekeşe sebeptir.

Onun içindir ki, hadîs-i şerifte ferman etmiş:

اَ ْلاِسْلاَمِيَّةُ جَبَّتِ الْعَصَبِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةَ 1 ve Kur’ân da ferman etmiş:

Kur’ân da ferman etmiş:

اِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِى قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ فَاَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِينَتَهُ عَلٰى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَاَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوٰى وَكَانُواۤ اَحَقَّ بِهَا وََاهْلَهَا وَكَانَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمًا 2

İşte şu hadîs-i şerif, şu âyet-i kerime, kat’î bir surette menfi bir milliyeti ve fikr-i unsuriyeti kabul etmiyorlar. Çünkü müsbet ve mukaddes İslâmiyet milliyeti ona ihtiyaç bırakmıyor.

1 : “İslâm, Câhiliyetten kalma ırkçılık ve kabileciliği ortadan kaldırmıştır. Müslüman olduktan sonra, Habeşli bir köle ile Kureyşli bir efendi arasında hiçbir fark yoktur. “Bu ibare, İslâmiyet öncesi câhiliye âdetlerine dönmekten men eden hadislerden iktibas edilmiştir. Bu mevzuda bir çok hadis-i şerif rivayet edilmiştir. Bunlardan birisi şöyledir: اَ ْلإِسْلاَمُ يَجُبُّ مَاقَبْلَهُ.. “İslâm dini, kendinden önceki bâtıl olan fiil, hareket, âdet ve inanışları keser, kaldırır.” Buharî, Ahkâm: 4, İmâra: 36, 37; Ebû Dâvud, Sünnet: 5; Tirmizî, Cihâd: 28, İlim: 16, Nesâî, Bey’a: 26; İbni Mâce, Cihad: 39; Müsned, 4:69, 70, 199, 204, 205, 5:381, 6:402, 403.

2 : “Kâfirler, kalblerine cahiliyet taassubundan ibaret olan o gayreti yerleştirdiklerinde, Allah, Resulünün ve mü’minlerin üzerine sükûnet ve emniyetini indirdi ve onlara takvâda ve sözlerine bağlılıkta sebat verdi. Zaten onlar buna lâyık ve ehil kimselerdi. Allah ise herşeyi hakkıyla bilir.” Fetih Sûresi, 48:26.

                                                        (26. Mektup Üçüncü Mebhas Üçüncü Mesele) 

Sonuç olarak;

Bediüzzaman Said Nursî hem Kürt’tür, hem seyyiddir, hem de ümmet-i Muhammed’in (s.a.v.) yüksek bir alimi ve müceddididir. Onun kimliği, ırkçı temellere değil, İslamî değerlere ve bütüncül bir ümmet anlayışına dayalıdır. Bu kimlik, hem milletimizi hem ümmetimizi kuşatan evrensel bir dava adamının kimliğidir. 

Mevlana Celaleddin-i Rumi, İmam- Gazali, Yunus Emre bu topraklar için neyi ifade ediyorsa Bediüzzaman Said Nursi de onu ifade ediyor.

Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri asrımızın imansızlık hastalığına karşı "Zaman imanı kurtarmak zamanıdır" diyerek mücadele etmiştir. Irkçılığa sebebiyet vermeden ümmetçi bir anlayışla müslümanlar arasında ittifakın ve ittihadın önemini vurgulamıştır. Büyük İslam alimi Bediüzzaman Said Nursi Hazretlerinin hayatı Kur’an hizmetiyle geçmiş bir ömrün izlerini taşıyor.